کشتی با چوخه

یکی از ورزش های مهیج و جالب از ورزش های محلی ایران ، کشتی باچوخه است که در شهرهای استان خراسان شمالی وهمچنین شهرستان قوچان از استان خراسان رضوی از جایگاه و قدمت والایی برخوردار است.

چوخه ، کتی است از پارچه پشمی و محکم و بادوامی به نام جاجیم که اصطلاحاً به چاخا مشهور است و پهلوانان و کشتی گیران از آن استفاده می کردند. برای محکم شدن آن شالی به نام دوال به کمر می بستند که در شاهنامه فردوسی هم به آن اشاره شده است.

 

به کشتی گرفتن نهادند سر                  گرفتند هر دودوال کمر

 

این شال از پارچه های ابریشمی و سفید رنگ تهیه می شد. رنگ سفید شال به معنی پاکی و نیت خالص است و شلوار کشتی که به تنبان مشهور بود که از چرم تهیه می شد و بند این شلوار به بند فتوت تلفظ می گردید

 

امروزه در شهرهای استان خراسان شمالی و بخصوص در شهرستان اسفراین این کشتی محلی با حضور پرشکوه مردم این شهرستان و هر ساله طبق رسوم گذشته ، در روز 14 فروردین برگزار می شود. در این روز بعد از روز سیزده بدر جمعیتی نزدیک به 30 تا 40 هزار نفر در گود چشمه زینل خان گرد هم می آیند و در کنار مقامات شهر و استان محو تماشای پیکار کشتی گیران باچوخه می شوند. در چند سال گذشته با حضور کشتی گیران قدری از دیگر نقاط ایران ، ارزش و اعتبار این پیکارها دوچندان شده به طوری که امید برای ملی شدن این ورزش محلی افزایش یافته است و کشتیها در سطح بالایی در حال برگزاری و اجرا است.

جوایز تعیین شده در چند سال اخیر عمدتاً شامل ، قوچ برای قهرمان میدان و قالی های ماشینی ، سکه بهار آزادی ، کله قند و دیگر جوایز ویژه ای می باشد که جوایز نقدی نیز شامل آنها شده و از گوشه و کنار اضافه می شود. حتی در بعضی موارد کشتی گیر برنده بین تماشاچیان می رود ومردم با ابراز احساسات فراوان ، در حد توان و وثق خود ، برای تبریک به کشتی گیر ، مبلغی پول نقدی بعنوان جایزه به او می دهند.

شور و شوق روز چهارده بدر در شهرستان اسفراین بیشتر از روز سیزده بدر است که با گشت و گذاری هر چند کوتاه قابل لمس و شورانگیز است.

 

متاسفانه در چند سال اخیر با توجه به ازدحام جمعیت ، شاهد بی نظمی و بخصوص بی توجهی بسیاری در مراسم کشتی باچوخه هستیم که وجود سطح خاکی و شن و ماسه ای سکوی تماشاگران و در نگاه کلی به علت رعایت نکردن اصول ابتدایی برای قسمت تماشاگران و دیگر موارد قابل دید در گود چشمه زینل خان ، باعث رنجش خاطر و بی نظمی ناشی از آن در بین تماشاچیان می شود. امید است با توجه به وعده های هرساله نماینده و مقامات شهر مبنی بر بازسازی بهتر و جذب بودجه بیشتر این رسم و سنت محلی و ارزشمند حفظ شود و پربارتر از همیشه و با شور وشوق مردم و عاشقان کشتی باچوخه ، این ورزش محلی برای همیشه ی تاریخ ماندگار و بازتاب گر روح ایرانی در جلوه ای همه گیر نمود یابد و فرهنگ و رسم جوانمردی گسترش یافته و فرهنگ بزرگ وغنی ایرانی برجهانیان عرضه گر

 

چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار چهل حصار

 

مسابقات سنتي كشتي باچوخه خراسان در اسفراين پايان يافت

چهارشنبه 14 فروردین1387

آيين محلي كشتي باچوخه خطه خراسان،كه با شركت ‪ ۱۳۰‬كشتي گير چوخه كار از استانهاي خراسان شمالي ، رضوي و سمنان در اسفراين جريان داشت ،عصر چهارشنبه با معرفي نفرات برتر به كار خود پايان داد. به گزارش ايرنا اين مسابقات به مانند هر سال در چهاردهم فروردين در حضور حدود ‪ ۵۰‬هزار نفر تماشاچي مشتاق از استانهاي خراسان و در پنج وزن مختلف به صورت يك حذفي برگزار شد و استاندار خراسان شمالي ، رييس فدراسيون ورزشهاي روستايي و عشايري كشور و جمعي از مسوولان استاني و محلي مهمان ويژه آن بودند. در پايان در وزن ‪ ۶۵‬كيلوگرم الياس اكبري از اسفراين ، محمد قلي پور از مانه وسملقان و ميكاييل قرني از اسفراين اول تا سوم شدند. در وزن ‪ ۷۵‬كيلوگرم مرتضي يزداني از مانه وسملقان ، جواد اسدي از بجنورد و عليرضا جهانيان از اسفراين عناوين اول تا سوم را كسب كردند و در وزن ‪ ۸۵‬كيلوگرم محمدحسين حاجي آبادي از نيشابور، حسن قليزاده از اسفراين و محمود شعباني از مانه وسملقان اول تا سوم شدند. در وزن ‪ ۹۵‬كيلوگرم نيز به ترتيب حسين اكبري از اسفراين ، عباسعلي زاهد از فريمان و احمد كاظمي مقدم از اسفراين اول تا سوم شدند و در ‪+۹۵‬ كيلوگرم نيز جواد محمدپور از اسفراين ، مجيد آرزومندي از نيشابور و عبدالرضا فرحدل از اسفراين نفرات اول تا سوم شناخته شدند. اين آيين چهاردهم فروردين هر سال با نواختن موسيقي خاص اين كشتي و اداي سوگند توسط داوران و چوخه كاران آغاز مي‌شود و نامداران كشتي باچوخه خراسان از مناطق و استانهاي مختلف كشور در گود سنتي چشمه زينل خان اسفراين پنجه در پنجه يكديگر مي‌افكنند. در پايان به نفرات اول تا سوم اين رقابتها يك راس قوچ ، فرش و لوازم خانگي اهدا شد. استاندار خراسان شمالي نيز به قيد قرعه يكي از نفرات اول كمك هزينه سفر حج ، نفر دوم هزينه سفر به كربلاي معلي و به نفر سوم هزينه سفر به سوريه اهدا كرد. كشتي باچوخه از ورزشهاي محلي و ديرين قوم كرمانج در شمال خطه خراسان است كه همزيستي و خويشاندي اين قوم با ديگر اقوام اين خطه ، اين ورزش را در بين معدودي از افراد ترك ، فارس و بلوچ منطقه نيز رواج داده است . چوخه درواقع نام پالتويي با آستين‌هاي بلند بوده كه كشتي گيران به هنگام كشتي ، با پوشيدن آن و پيچيدن شالي به دور كمر با هم مبارزه مي كرده‌اند كه بتدريج و در گذر ‪ ۴۰‬ساله تاريخ اين ورزش ، اين پوشش به جليقه اي محكم كتاني تغيير يافته كه كشتي گيران هنگام كشتي آنرا مي‌پوشند. گستره فنون و تكنيك‌هاي اين كشتي ، وسيع تر از ورزش رزمي جودو و كوراش است و همين امر موجب شده تا خراسان شمالي قهرمانان نام آوري را در عرصه جودو و كوراش به كشور تقديم كند.

مسابقات کشتی با چوخه در اسفراین

 

1387

مسابقات سنتي كشتي باچوخه خراسان در اسفراين پايان يافت چهارشنبه 14 فروردین1387 ( )

آيين محلي كشتي باچوخه خطه خراسان،كه با شركت ‪ ۱۳۰‬كشتي گير چوخه كار از استانهاي خراسان شمالي ، رضوي و سمنان در اسفراين جريان داشت ،عصر چهارشنبه با معرفي نفرات برتر به كار خود پايان داد. به گزارش ايرنا اين مسابقات به مانند هر سال در چهاردهم فروردين در حضور حدود ‪ ۵۰‬هزار نفر تماشاچي مشتاق از استانهاي خراسان و در پنج وزن مختلف به صورت يك حذفي برگزار شد و استاندار خراسان شمالي ، رييس فدراسيون ورزشهاي روستايي و عشايري كشور و جمعي از مسوولان استاني و محلي مهمان ويژه آن بودند. در پايان در وزن ‪ ۶۵‬كيلوگرم الياس اكبري از اسفراين ، محمد قلي پور از مانه وسملقان و ميكاييل قرني از اسفراين اول تا سوم شدند. در وزن ‪ ۷۵‬كيلوگرم مرتضي يزداني از مانه وسملقان ، جواد اسدي از بجنورد و عليرضا جهانيان از اسفراين عناوين اول تا سوم را كسب كردند و در وزن ‪ ۸۵‬كيلوگرم محمدحسين حاجي آبادي از نيشابور، حسن قليزاده از اسفراين و محمود شعباني از مانه وسملقان اول تا سوم شدند. در وزن ‪ ۹۵‬كيلوگرم نيز به ترتيب حسين اكبري از اسفراين ، عباسعلي زاهد از فريمان و احمد كاظمي مقدم از اسفراين اول تا سوم شدند و در ‪+۹۵‬ كيلوگرم نيز جواد محمدپور از اسفراين ، مجيد آرزومندي از نيشابور و عبدالرضا فرحدل از اسفراين نفرات اول تا سوم شناخته شدند. اين آيين چهاردهم فروردين هر سال با نواختن موسيقي خاص اين كشتي و اداي سوگند توسط داوران و چوخه كاران آغاز مي‌شود و نامداران كشتي باچوخه خراسان از مناطق و استانهاي مختلف كشور در گود سنتي چشمه زينل خان اسفراين پنجه در پنجه يكديگر مي‌افكنند. در پايان به نفرات اول تا سوم اين رقابتها يك راس قوچ ، فرش و لوازم خانگي اهدا شد. استاندار خراسان شمالي نيز به قيد قرعه يكي از نفرات اول كمك هزينه سفر حج ، نفر دوم هزينه سفر به كربلاي معلي و به نفر سوم هزينه سفر به سوريه اهدا كرد. كشتي باچوخه از ورزشهاي محلي و ديرين قوم كرمانج در شمال خطه خراسان است كه همزيستي و خويشاندي اين قوم با ديگر اقوام اين خطه ، اين ورزش را در بين معدودي از افراد ترك ، فارس و بلوچ منطقه نيز رواج داده است . چوخه درواقع نام پالتويي با آستين‌هاي بلند بوده كه كشتي گيران به هنگام كشتي ، با پوشيدن آن و پيچيدن شالي به دور كمر با هم مبارزه مي كرده‌اند كه بتدريج و در گذر ‪ ۴۰‬ساله تاريخ اين ورزش ، اين پوشش به جليقه اي محكم كتاني تغيير يافته كه كشتي گيران هنگام كشتي آنرا مي‌پوشند. گستره فنون و تكنيك‌هاي اين كشتي ، وسيع تر از ورزش رزمي جودو و كوراش است و همين امر موجب شده تا خراسان شمالي قهرمانان نام آوري را در عرصه جودو و كوراش به كشور تقديم كند.

کشتی باچوخه

کشتی باچوخه

یکی از ورزش های مهیج و جالب از ورزش های محلی ایران ، کشتی باچوخه است که در شهرهای استان خراسان شمالی وهمچنین شهرستان قوچان از استان خراسان رضوی از جایگاه و قدمت والایی برخوردار است.

چوخه ، کتی است از پارچه پشمی و محکم و بادوامی به نام جاجیم که اصطلاحاً به چاخا مشهور است و پهلوانان و کشتی گیران از آن استفاده می کردند. برای محکم شدن آن شالی به نام دوال به کمر می بستند که در شاهنامه فردوسی هم به آن اشاره شده است.

 

به کشتی گرفتن نهادند سر                  گرفتند هر دودوال کمر

 

این شال از پارچه های ابریشمی و سفید رنگ تهیه می شد. رنگ سفید شال به معنی پاکی و نیت خالص است و شلوار کشتی که به تنبان مشهور بود که از چرم تهیه می شد و بند این شلوار به بند فتوت تلفظ می گردید

 

امروزه در شهرهای استان خراسان شمالی و بخصوص در شهرستان اسفراین این کشتی محلی با حضور پرشکوه مردم این شهرستان و هر ساله طبق رسوم گذشته ، در روز 14 فروردین برگزار می شود. در این روز بعد از روز سیزده بدر جمعیتی نزدیک به 30 تا 40 هزار نفر در گود چشمه زینل خان گرد هم می آیند و در کنار مقامات شهر و استان محو تماشای پیکار کشتی گیران باچوخه می شوند. در چند سال گذشته با حضور کشتی گیران قدری از دیگر نقاط ایران ، ارزش و اعتبار این پیکارها دوچندان شده به طوری که امید برای ملی شدن این ورزش محلی افزایش یافته است و کشتیها در سطح بالایی در حال برگزاری و اجرا است.

جوایز تعیین شده در چند سال اخیر عمدتاً شامل ، قوچ برای قهرمان میدان و قالی های ماشینی ، سکه بهار آزادی ، کله قند و دیگر جوایز ویژه ای می باشد که جوایز نقدی نیز شامل آنها شده و از گوشه و کنار اضافه می شود. حتی در بعضی موارد کشتی گیر برنده بین تماشاچیان می رود ومردم با ابراز احساسات فراوان ، در حد توان و وثق خود ، برای تبریک به کشتی گیر ، مبلغی پول نقدی بعنوان جایزه به او می دهند.

شور و شوق روز چهارده بدر در شهرستان اسفراین بیشتر از روز سیزده بدر است که با گشت و گذاری هر چند کوتاه قابل لمس و شورانگیز است.

 

متاسفانه در چند سال اخیر با توجه به ازدحام جمعیت ، شاهد بی نظمی و بخصوص بی توجهی بسیاری در مراسم کشتی باچوخه هستیم که وجود سطح خاکی و شن و ماسه ای سکوی تماشاگران و در نگاه کلی به علت رعایت نکردن اصول ابتدایی برای قسمت تماشاگران و دیگر موارد قابل دید در گود چشمه زینل خان ، باعث رنجش خاطر و بی نظمی ناشی از آن در بین تماشاچیان می شود. امید است با توجه به وعده های هرساله نماینده و مقامات شهر مبنی بر بازسازی بهتر و جذب بودجه بیشتر این رسم و سنت محلی و ارزشمند حفظ شود و پربارتر از همیشه و با شور وشوق مردم و عاشقان کشتی باچوخه ، این ورزش محلی برای همیشه ی تاریخ ماندگار و بازتاب گر روح ایرانی در جلوه ای همه گیر نمود یابد و فرهنگ و رسم جوانمردی گسترش یافته و فرهنگ بزرگ وغنی ایرانی برجهانیان عرضه گردد.

شهرستان اسفراین و........

اسفراین، موقعیت و حدود :

طبق جدیدترین تقسیمات کشوری در سال 1383 ه.ش اسفراین یکی از شهرستان های استان خراسان شمالی است که در جنوب شهرستان بجنورد – مرکز استان – قرار دارد که از شمال به بجنورد و شیروان و از جنوب و جنوب غرب به شهرستان سبزوار از استان خراسان رضوی و از شرق به شهرستان فاروج و شهرستان سبزوار و از غرب به شهرستان گرمه و جاجرم محدود می شود. این شهرستان در دامنه کوه های آلاداغ و در جنوب غربی کوه شاه جهان به ارتفاع 3032 متر از سطح دریا قرار گرفته است. آب و هوای این شهرستان نیمه خشک با زمستان های سرد و تابستان های معتدل است.که در قسمت شمالی با وجود کوه های آلاداغ و شاه جهان ، دمای هوا پایین تر است از قسمت جنوبی شهرستان که به کویر سبزوار منتهی می شود که بخش های بام و صفی آباد در این قسمت قرار دارند که آب و هوای گرمتر و دمای بالاتری نسبت به خود شهر دارند ، با حدود تقریبی 5-2 درجه سانتیگراداختلاف نسبت به شهر اسفراین. اسفراین طبق تقسیمات کشوری شامل دو بخش ، مرکزی و بام و صفی آباد که بخش مرکزی شامل دهستان های میلانلو – روئین – زرق آباد - دامنکوه و دهستان آذری و بخش بام و صفی آباد نیز شامل دهستان بام و دهستان صفی آباد می باشد که شرح نام کامل روستاهای شهرستان اسفراین براساس موقعیت شان در دهستانهای مربوطه به شرح ذیل می باشد :

 

بخش مرکزی :

 

دهستان میلانلو :

قزاقی – کلاته حبیب – کلاته پیاله – پرکانلو – سارکانلو – انوشیروان – دنج – برستو – شور – قلعه سفید – گنج دان – پندار(پلنگ دره) – بیدواز – حسن آباد – اردغان – سرخ قلعه – درپرچین – کریم آباد علیا – کریم آباد سفلی – جان احمد – حصار کاظم آباد – سرچشمه

 

دهستان روئین :

ایرج – امین آباد – عراقی – آب بخش – کلات – محمودی – روئین – شیرویه – سست – کریم آباد – بزنج – فریمان – کبوترخانه – برج – خوشین بالا – حصار کردها – آهنگران – باغی – گرمه خوش – اکبرآباد – حصاری آستانه – گرمه – مراغه – دوری – کلاته سادات – کسرق – سینان .

 

دهستان زرق آباد :

زرق آباد – رحیم آباد – علی آباد – کلاته بزرگ – گرازپی – قلعه نو – تقی آباد – کلاته بیش کش – کلاته شور – آجقان – مهرآباد – فتح آباد – جعفر آباد – درازپی – عمارت – علی مراد خان – اسماعیل آباد – مهدی آباد – کوران – حسین آباد – زمان آباد – ابراهیم آباد – قنبرآباد – ادکان – چهل دختران – سرخ چشمه – گورپان – نیش کش – چهل حصار – خیر آباد .

 

دهستان آذری :

کشتان – جوشقان – فیروزآباد – کوشکی – پشت جوی – فرطان – ایزی – قاسم آباد – عباس آباد – دولت آباد – کلاته میرزا رحیم – اتیمز – تپه ابری – قاسم خان – کلاته حاج علی جان – کم اسحاق – گراتی – قهرمان آباد – کلاته میش – باباچشمه – چاه تلخ – چیل – نصرآباد – کلاته علی آباد .

 

دهستان دامنکوه :

سارمران – کلاته خوش – کلاته ملا عزیز – کلاته فیروزه – چهار برج – زاری – توی - دهک**– استین – منصورآباد – جعفرآباد – حسین آباد خانکور – اسکندرآباد – خیس آباد .

 

بخش بام وصفی آباد

 

دهستان بام :

دهنه اجاق – بام – بکرآباد – گلریزدر – دستجرد – اردین – عیسی باغ – بانیدر – نوده بام – کوشک اندر – آقچ – بش آباد – کورتان – خرق – قوچ قره – آق قلعه – کلاته بام – جهان – قارضی – فتح آباد – تارخه .

 

دهستان صفی آباد :

منگلی علیا – منگلی سفلی – محمد آباد – دوست محمد – قره چاه – دول چاه – نیاب – کلاته ملا نقی – کمبروی – خوراب علیا – خوراب سفلی – الست بالا – الست پایین – بند گلستان – صفی آباد – قارزی – قنبر باغی – بهکاریز –زنفت – باغشجرد – جورقه – راوخ – عباس آباد – مقصود آباد – گسک – دهنه شیرین – کلاته آقازاده .

 

** روستای دهک یا دهیک در 45 کیلومتری شمال غربی شهر اسفراین در دهستان دامنکوه قرار دارد. جمعیت این روستا بالغ بر 160 خانوار می باشد. در نگاه و بررسی تاریخی این روستا می توان به بنای آرامگاه امامزاده قاسم اشاره کرد که قدمت آن حداکثر به 200 سال قبل برمی گردد. کاربرد این بنا به صورت مذهبی و مصالح بکار رفته در آن شامل :آجر ، سنگ ، گچ و چوب می باشد.

اسفراین و کشتی با چوخه

کشتی با چوخه کنار مزار فردوسی

کشتی با چوخه

کتاب چوخه پوشان نامدار

چوخه پوشان نامدار
پدیدآورنده: شادروز امانی، محمد جابانی (ویراستار)، جلال الدین نجم عراقی (ویراستار)
ناشر: سخن گستر - 06 خرداد، 1385

قیمت:  10000 ریال