ادبیات کرمانج

الفبای کوردی، با حروف لاتینی  -  Alfabê ya kurdî 


الفبای کوردی دارای 31 حرف است. حروف صدادار 8 تا و حروف صامت 23 تا می‌باشند.
 

a

b

c

ç

d

e

ê

f

g

h

i

î

j

k

L

m

آ

ب

ج

چ

د

اَ

ئێـ

ف

گ

ح

اِ

یی

ژ

ک

ل

م

n

o

p

q

r

s

ş

t

u

û

v

w

x

y

z

ن

ئۆ

پ

ق

ر

س

ش

ت

و

وو

ڤ

ـو

خ

ى

ز

حروف صدادار در الفبای کوردی از قرار ذیل می‌باشند: 

  a ، e ، ê ، i ، î ، o ، u ، û

در اینجا کلماتی را بعنوان نمونه در ارتباط  با هر یک از حروف الفبا ذکر کرده‌ایم، تا یاد‌گیری حروف الفبای کردی، چه از نظر نوشتاری و هم از نظر فنوتیک (صدای حروف) کاملأ واضح و شفاف گردد.

 

نام های کردی

فهرست تعدادی از نام‌های کردی که برای نامگذاری افراد بکار می‌روند، معنای واژگانی نام‌ها درون دوکمان (پرانتز) آمده است. البته پر واضح است که در خصوص برداشتن نام‌های طبیعتی مثل کوه ، رود ... کوردهای خراسان در واقع انتخاب نام‌های طبیعتی محلی خود را نیز خواهند داشت.

نام‌های پسران

1. ئاسو (افق)
2. ئاسوس

دانلود دستور زبان و ادبیات کوردی کورمانجی

دانلود دستور زبان و ادبیات کوردی کورمانجی

قابل توجه علاقمندان زبان و ادبیات کوردی

برای دانلود رایگان دستورزبان کوردی( کورمانجی) نوشته پروفسور ژویس بلو و ویسی باراک استادان دانشگاه پاریس با ترجمه علی بلخکانلو به این نشانی مراجعه کنید .http://kurmanj.ir/news.php?readmore=37

برای دانلود رایگان رمان های مهم و برجسته به زبان کوردی ( کورمانجی ) به نشانی زیر مراجعه کنید .
http://nefel.com/epirtuk/epirtuk_overview.asp?RubricNr=4

کنید.

برای دانلود رایگان مجله Kurmanc ( کورمانج ) ویژه اصطلاحات حقوقی اقتصادی ریاضی فیزیک سیاسی … به  کوردی ( کورمانجی ) با ترجمه انگلیسی فرانسه ترکی آنها روی این نشانی کلیک کنید .

 http://www.institutkurde.org/publications/kurmanci/telechargement/

برای دسترسی به سایت دبستان کوردی ( کورمانجی و سورانی ) در سوئد روی نشانی های زیر کلیک کنید .

http://www.dibistanakurdi.com/                                      http://www.dilpak.de/

برای دانلود رایگان کتاب های درمورد کوردها به زبانهای کوردی فرانسه انگلیسی ایتالیایی ترکی روی این نشانی کلیک کنید .

http://www.institutkurde.org/bibliotheque/en_ligne/

 برای خواندن یا برگرفتن اعلامیه جهانی حقوق زبانی با ترجمه کوردی ( کورمانجی ) روی این نشانی کلیک کنید .

http://www.institutkurde.org/bibliotheque/en_ligne/danezana_gerduni_ya_mafen_zimani.php

 

شعر کردی- منبع سایت http://kormanj.wordpress.com

شمال خراسان بزرگ و چه خرد                                      همه پهلوانند و گردند و کرد

 

همه باغدار و همه برزگر                                               همه گله دار و همه پر هنر

 

همه نامداران گردن فراز                                              همه مهربانند و همه مهمان نواز

 

همه مرزداران ایران زمین                                             ز دشمن همه قلب ها پر ز کین

                  

همه جنگجویند و جویای نام                                         همه چوم پلنگان اندر کنان

 

همه از زن و مرد و برنا و پیر                                         دلیرند و بافر و روشن ضمیر

 

چو شیر ژیان هنگام رزم                                            همه سر حریف اند هنگام بزم

 

همه از زن کرد گویند سخن                                       که باشد هنرمند و چالاک زن

 

چو شیرین* و تحفه گل** و شاهسیار                      چو گلشان*** و مرجان **** و دشمن شکار

 

گلستان کلمیشی نامور*****                                  کلیدر****** گرفته از او زیب و فر

 

چو طاووس زیبا به هنگام بزم                                 چو گرد آفریدان به هنگام رزم

 

زن کرد باشد هنر آفرین                                        به گیتی کجا باشد او را قرین

 

دلیر و هوشیار و چابک سوار                                  خردمن و با رای و والاتبار

 

زن کرد زاید یل پهلوان                                         از او سربلند نام ایرانیان

 

از آن ها بزاده دو جعفرقلی*******                     یکی شادلو یکی زنگلی

 

چو سام خان و ججو خان یل                             چو سردار ئیوه ض گو بی بدل

 

و یا هم چو جوزانی استاد تار                            دگر آن رحیم بخشی نامدار

 

رمو عاشق آن مرد گردن فراز                         که سرناز نست او، و قوشمه نواز

 

نباشد کنون مثل و همتای او                         اگر بشمرم من هنرهای او

 

                            به گیتی “ کلیم ” شد چنین خوش بیان

 

                           که خورده است شیر چنین مادران

* شیرین: زن قهرمان و جنگجو در خطه لائین و کلات جلد 2 حرکت تاریخی کرد به خراسان 296

** تحفه گل: زن سردار ئیوض خان که آهنگ و موسیقی دلنشین دلادری های همسرش را نواخته است.  همان منبع جلد سوم 243

***گلشن : یکی دیگر از زنان غرور آفرین کرمانج: در جلد چهارم همان منبع درباره ایشان بیشتر بخوانید.

****گلستان: مادر سه قهرمان کتاب کلیدر نوشه دولت آبادی، مادر گل محمد و خان محمد و بگ محمد که به نام مستعار بلقیس یاد شده است.

***** کلیدر: کتاب آقای دولت آبادی

******دو جعفرقلی: 1- جعفرقلی لیلخانی دلیر و سلحشور شادلو، 2- جعفرقلی زنگلی عارف نامدار

*** مرجان : یکی دیگر از شیرزنان کرمانج، در جلد چهارم همان منبع بیشتر از وی می خوانید.

توصیه من مطالعه همه جلد های حرکت  تاریخی کرد به خراسان است. و هم چنین دیگر آثار کلیم الله توحدی ( کانیمال)

 

بوچي  به ته نيا ليره جيت هيشتم چيروكي عيشقي لاويت پي نيشتم دياره نازاني گولم وا نابي نه عيشق وايه و وه فايش وا نابي كه تو جيت هيشتم گولم چرو بوو ئاخر عيشقي تو هه مووي درو بوو عيشقم چوو ، گولم چوو روژگارم به سر چوو ( عومريشم ) چاوه ريي به هار بووم قه ت نه مدي و به سه ر چوو دليك عاشق بي هه ر ده ناليني دلي تو به رده دلم ده شكيني نه تو عاشقي نه عيشقيش وايه خوشه ويستي من به بي په روايه نه مزاني ئه توش ده روي به ويلي وه ها به جاري توش به جيم ديلي

ديلان

ديلانا مه ره نگينه ته و دا خورت و زه رينه ده ما من ته ماشا كرد يارا من ده و دا نينه خورتو وه رن ديلاني زه ريو وه رن ديلاني وه ره ره وگشا گووه ندي وه ره ده ستي من جاري ئاخ لي جان واخ لي جاني وه ز هاتم دو كاني ديلانه باني به رمه پر كي فه رالت و گه رمه ته ما من يار نه ديتي ئاگر باري ل سه ر مه چاخي ياري دبينم حه يرانا دل سترينم ل گووه ند و ديلانا عاشقيك خار و دينم

هه لپه ركي

هه لپه ركي گه رمه شايي يه هه رايه كچ و كور تيكه ل به زمه و سه مايه هه ركس بو دوستي په يمان ئه به ستي شان له شان ده خشي ده ست ليك ئارايه نازدار و بيري شيرين و دولبه ر مه ريه م و مه له ك ئه ستير و گه و هه ر سه ر چوپي گرن خانمي دولبه ر ئه مرو له گه ره ك به زمه و هه رايه ئه مرو له گه ره ك شايي يه و سه مايه  زره ي بازنه و ده نگي گو به ره هاواري شا باش سه داي له و به ره نازي به چاوان پيم ده لي وه ره بريا سه د بريا ئه و بومن بوايه خوزگه ده خوازم ئه و بو من بوايه هه لپه رن ده ي ده ي به شان هر به شان مه مكو له ي ناسك با بينه هژان شوخيكي جوانم كردووه به نيشان جواني وا نيه وه ك په ري وايه

به سه رهاتي

به سه رهاتي دلداريم بوته باسي ئه م شاره هه موو خه لك ده يزاني بي وفا بووي ئه م جاره دلي منيش مشتيكه تواناي ئازارت ناكا خوشم ليره ئاواره م وازم لي بيني چاكه گريان له گياني من دا له دواي تو وه ك بارانه ئه زانم روژي ده مرم هه ر به عيشقه ي جارانه عيشقي من داستاني بوو هه موو كه سي پيي زاني كه چي تو خسته ژير پيت منيش بووم به قرباني

گولاله

ئاوازيكي نامويه ئه و گولاله بوچي ده وه ري ئه و ده ستي پاييزه خه زانه شنه باي عاشقانه له و كيوه به ره و كي به ري به هاري شوخه چاو به گريانه چرا خاموشه له گه ل ئاوازي سوتاني دل ده روونم پر هاواره له گه ل ئاوازي به كول ئه بي چي بكه م خودايا هه ر مه رگي عيشقه بو ته سه رمايه مرو و خه ونيكه ژيان ده ريايه به هار رويي تيپه ري بو نا بينم بزه ي ليوي ئال بوچي ناپشكوي زه رده خه نه له نه شئه ي مه ستي ئاسماني رووني ده روازه ي خه يال دل خوشيم به ئاسماني سامال ريگاي هه وراز و ليره ئه م عيشقه پر ئافاته بو خه لكي وزه ي ئاوه و بومنيش هه ر نه هاته ئه بي چي بكه م خودايه هه ر مه رگي عيشقه بوته سه رمايه مرو و خه ونيكه ژيان ده ريايه

سوهام

ئه مان سوهام ئه مان ئه مان سوهام ئه مان تو چووي وه ز غه ريب مام ئه و ژوانن هه يام هه يام شه و و روژان به ندا ته مام پوستي ره به ن مايي والا نه وينه هاتن نه په يام ل نيو باخان تو شاهگول بووي ل سه ر چاوان تو ره ش كل بووي بو شه وه زه نگي هه وي دلي بو ئاگري هه ري هل بووي ئه مان سوهام خه م و كووانا د هه لگرم ژ ده ردي ته ئه زي دمرم بي سلاو و خاتر خواستن ئيرو تو چووي ته ژ بير كرم

ته نازا نه كه

ته نازا نه كه ده لالي نازه نيني به ژن زراوي لي ئه سمه ري خوين شيريني ده ستي من بگره ( لي ) مه ر هه ما سه د بريني رندي ، به رخي ، ستر كا گه شي ئاسماني ناري ، كوللي ، ده م كه وي يي زوراني تو بومن ژيني ، تو گول نه سريني ب به ژنا زراو تو خوت هه ژيني ئاوري چاوا من ده خاپيني بو ته ئه دينم هه ر دنالينم د جاري وه ره دا ته ئه ز ببينم ژ به ر دووريا ته بي دين و دينم پشتي ته جاني كه س ناحه بينم گه وري خه زالي شيوني شه پالي دلداري ته مه وه للا ده لالي ژ به ر دووريا ته بي دين و دينم پشتي ته جاني كه س ناحه بينم

وه ره وه

وه كوو ده ريا شه پول ده ده م به گريان هه راسانم به چوار ده ورم گيژه ن ئه خوم چي به سه ر هات ده سگيرانم ده سگيرانم وه كوو په ري له كه ناري خورئاوا بوو به بي بزه ي مال ئاوايي له ده ستم ده ر چووه بي شوو ئه و روژانه ي به يه كه وه په ري گولمان هه لئه وه راند ئه و ساتانه له ليوي يه ك ماچي به هاريمان ئه چاند وه ره وه وه ره وه ده ردي دل چاره كه ي ده ردي دل گرانه و با ئيتر چاره ي كه ي با ئيتر نه سووتيين هه ردووكمان تاكوو هه ين وه ره وه له غه ريبي وه ره وه بگه ريوه تاكوو ده ستي باغچه و به هار ليوه بگرين بگه ريوه له غريبي باچي دي بو يه كتر نه گرين ئيستا ئيره وشكه بومن وه كوو عه رزي گه لا وه رين ئيستا پيكي په شيماني ئه نوشم له داخي ئه وين

ياران

له ژير زه رده و نووري مه غريبدا ده گريم ديسان له ناو به فري به ر به ياندا ده گريم ديسان من ده گريم و ده زانم ئه و چه ند پيروزه بو خه مي من باوه شي ئه و چه ند به سوزه ئيتر ياران ليم گه رين با ئه مشه و شيني عه شقي بكه م بو ئه م سوزه مانگي قه له م چروي وشه من به ري بكه م ئه مشه و جه ژني شيعره و به دمه ستي منه ياران شه وي به خته و ره هيله ي عه شقه ئه مشو ياران تو ته ماشاي كچاني شار به چرپه وه به قريوه ي هه زار نازي سه ره ريوه چون وه كوو مه ل پولاوپولي سه ر چناران دين و ده چن قه تاري گول چه مي غه من چروي سه وزن دين و ده چن ئيتر ياران …………

توضيحاتی درباره آلبوم ۲۰۰۲ زکريا ( فارسی )

حالا من ديگه مترجم هم شدم متن کردی قبلی رو فقط بخاطر شما به فارسی ترجمه کردم و براتون نوشتم ! بخونين لذتشو ببرين … در ميان ما كسي نيست كه آهنگهاي تازه هنرمند جوان و خوش صدا زكريا را نشنيده باشد ، همچنين هيچ جواني كردستاني نيست كه صداي زكريا را دوست نداشته باشد و آهنگ ، « روژگار » را گوش نداده باشد. آلبوم تازه زكريا اولين كاست در كردستان است كه مجاني نبوده و اولين خواننده اي است كه توانسته است در تركيه با همكاري گروه اركستر تركي آهنگهايش را اجرا و تنظيم كند و توانسته آلبوم جديد سال 2002 را در تركيه ضبط كند . اين آلبوم زيباي زكريا از 14 آهنگ تشكيل شده است كه يكي از آهنگهايش در كشور تركيه بصورت كليپ تصويري و همراه با دختر گوينده اي در كانال atv تركيه درست شده  كه موجب سر و صداي زيادي در ميان همه مردم شده و همچنيني توانسته هنر و آواز و لهجه كردي را به همه دنيا آشنا كرده و معرفي كند . اين آلبوم جديد و زيباي زكريا به اندازه 22000 دلار خرج برداشته و اولين خواننده كردي است كه در سال 2002 بيشترين كاست را بفروش رسانده است . فقط اين باقي مانده كه ما بگوييم اين قدم موفق زكريا در طول اين سال توانسته مقام جهاني كسب كند و توانسته جايگاه و شهرت آهنگ كردي را بالا برده و به جهان معرفي كند . در خاتمه بايد بگويم براي زكرياي عزيز و محبوب آرزوي موفقيت مي كنيم و منتظر كارهاي بهتر وزيباتري از او هستيم .

توضیحاتی درباره آلبوم ۲۰۰۲ زکـريـا ( کردی )

متن زير توضيحاتي در مورد زكريا و آلبوم جديد اونه ( ۲۰۰۲ ) كه به كردي نوشته شده ! سعي كن حاليت بشه چون خيلي باحاله ( اگه نتوني بخونيش به من هيچ ربطي نداره  حالتم گرفته مي شه بعد بايد بري كردي خوندنو ياد بگيري بعد بياي بخونيش … )؛ تازه اطلاعاتت در مورد خواننده مورد علاقه ات زياد مي شه ديگه هيچ جا كم نمياري … سه رنجيك : كه س له ئيمه ني يه گوي بيستي گورانيه تازه كاني هونه رمه ندي لاو ، هو نه رمندي ده نگ خوش زه كه ريا نه بوبيت ، هه روه ها هيچ لاويكي ئه م كوردستانه ش ني يه حه زله ده نگي زه كه ريا نه كات و گوي له ئاهه نگي روژگار نه گريت . ئه لبومه تازه كه ي زه كه ريا يه كه مين كاسيته كه له كوردستاني ئيمه به شيوه ي بليت بفروشي و يه كه مين گوراني بيژه كه بتواني له توركيا به هاوكاري تيپي ئوركستراي توركي ئا هه نگ بگيري و بتواني ئه لبومي نويي سالي 2002 له وي توماربكا . ئه م ئه لبومه زيرينه ي زه كه ريا كه 14 گوراني له ئاميز گرتووه كه يه كيك له گورانيه كاني له ولاتي توركيا كليپي بو كراوه له گه ل كچه بيژه ري atv كه ئه وه ش واي كردووه سه دايه كي گه وره بلاو بكاته وه له ناو هه موو خه لكي هه روه ها تواني هونه ري كوردي و ئاواز و وشه ي ره سه ني كوردي به سه ر جه م ئا شنا بكات و پييان بناسينيت . ئه م ئه لبومه تازه زيرينه ي زه كه ريا كه بري 22000 دولاري تي چووه و يه كه مين گوراني بيژي كورديشه كه له سالي 2002 زورترين كاسيتي بفروشريت . ته نيا ئه وه ماوه كه ئيمه بليين ئه م هه نگاوه سه ر كه و تووهي زه كه ريا له به رهمي ئه م سالي دا تواني ئاستيكي جيهاني ببري و توانيشي ئاستي گوراني كوردي به رز بكاته وه و توانيشي ئاستي گوراني كوردي به جيهان بكات . له كوتايي دا ته نيا ئه وه نده ماوه بليين سه ر كه وتن بو زه كه ريا ي دل و زه كه رياي روح ده خوازين هيواي به رهه مي جوان تر و خوشتريشي لي چاوه روانين

 

شعر کردی- منبع سایت http://kormanj.wordpress.com

شمال خراسان بزرگ و چه خرد                                      همه پهلوانند و گردند و کرد

 

همه باغدار و همه برزگر                                               همه گله دار و همه پر هنر

 

همه نامداران گردن فراز                                              همه مهربانند و همه مهمان نواز

 

همه مرزداران ایران زمین                                             ز دشمن همه قلب ها پر ز کین

                  

همه جنگجویند و جویای نام                                         همه چوم پلنگان اندر کنان

 

همه از زن و مرد و برنا و پیر                                         دلیرند و بافر و روشن ضمیر

 

چو شیر ژیان هنگام رزم                                            همه سر حریف اند هنگام بزم

 

همه از زن کرد گویند سخن                                       که باشد هنرمند و چالاک زن

 

چو شیرین* و تحفه گل** و شاهسیار                      چو گلشان*** و مرجان **** و دشمن شکار

 

گلستان کلمیشی نامور*****                                  کلیدر****** گرفته از او زیب و فر

 

چو طاووس زیبا به هنگام بزم                                 چو گرد آفریدان به هنگام رزم

 

زن کرد باشد هنر آفرین                                        به گیتی کجا باشد او را قرین

 

دلیر و هوشیار و چابک سوار                                  خردمن و با رای و والاتبار

 

زن کرد زاید یل پهلوان                                         از او سربلند نام ایرانیان

 

از آن ها بزاده دو جعفرقلی*******                     یکی شادلو یکی زنگلی

 

چو سام خان و ججو خان یل                             چو سردار ئیوه ض گو بی بدل

 

و یا هم چو جوزانی استاد تار                            دگر آن رحیم بخشی نامدار

 

رمو عاشق آن مرد گردن فراز                         که سرناز نست او، و قوشمه نواز

 

نباشد کنون مثل و همتای او                         اگر بشمرم من هنرهای او

 

                            به گیتی “ کلیم ” شد چنین خوش بیان

 

                           که خورده است شیر چنین مادران

* شیرین: زن قهرمان و جنگجو در خطه لائین و کلات جلد 2 حرکت تاریخی کرد به خراسان 296

** تحفه گل: زن سردار ئیوض خان که آهنگ و موسیقی دلنشین دلادری های همسرش را نواخته است.  همان منبع جلد سوم 243

***گلشن : یکی دیگر از زنان غرور آفرین کرمانج: در جلد چهارم همان منبع درباره ایشان بیشتر بخوانید.

****گلستان: مادر سه قهرمان کتاب کلیدر نوشه دولت آبادی، مادر گل محمد و خان محمد و بگ محمد که به نام مستعار بلقیس یاد شده است.

***** کلیدر: کتاب آقای دولت آبادی

******دو جعفرقلی: 1- جعفرقلی لیلخانی دلیر و سلحشور شادلو، 2- جعفرقلی زنگلی عارف نامدار

*** مرجان : یکی دیگر از شیرزنان کرمانج، در جلد چهارم همان منبع بیشتر از وی می خوانید.

توصیه من مطالعه همه جلد های حرکت  تاریخی کرد به خراسان است. و هم چنین دیگر آثار کلیم الله توحدی ( کانیمال)

 

بوچي  به ته نيا ليره جيت هيشتم چيروكي عيشقي لاويت پي نيشتم دياره نازاني گولم وا نابي نه عيشق وايه و وه فايش وا نابي كه تو جيت هيشتم گولم چرو بوو ئاخر عيشقي تو هه مووي درو بوو عيشقم چوو ، گولم چوو روژگارم به سر چوو ( عومريشم ) چاوه ريي به هار بووم قه ت نه مدي و به سه ر چوو دليك عاشق بي هه ر ده ناليني دلي تو به رده دلم ده شكيني نه تو عاشقي نه عيشقيش وايه خوشه ويستي من به بي په روايه نه مزاني ئه توش ده روي به ويلي وه ها به جاري توش به جيم ديلي

ديلان

ديلانا مه ره نگينه ته و دا خورت و زه رينه ده ما من ته ماشا كرد يارا من ده و دا نينه خورتو وه رن ديلاني زه ريو وه رن ديلاني وه ره ره وگشا گووه ندي وه ره ده ستي من جاري ئاخ لي جان واخ لي جاني وه ز هاتم دو كاني ديلانه باني به رمه پر كي فه رالت و گه رمه ته ما من يار نه ديتي ئاگر باري ل سه ر مه چاخي ياري دبينم حه يرانا دل سترينم ل گووه ند و ديلانا عاشقيك خار و دينم

هه لپه ركي

هه لپه ركي گه رمه شايي يه هه رايه كچ و كور تيكه ل به زمه و سه مايه هه ركس بو دوستي په يمان ئه به ستي شان له شان ده خشي ده ست ليك ئارايه نازدار و بيري شيرين و دولبه ر مه ريه م و مه له ك ئه ستير و گه و هه ر سه ر چوپي گرن خانمي دولبه ر ئه مرو له گه ره ك به زمه و هه رايه ئه مرو له گه ره ك شايي يه و سه مايه  زره ي بازنه و ده نگي گو به ره هاواري شا باش سه داي له و به ره نازي به چاوان پيم ده لي وه ره بريا سه د بريا ئه و بومن بوايه خوزگه ده خوازم ئه و بو من بوايه هه لپه رن ده ي ده ي به شان هر به شان مه مكو له ي ناسك با بينه هژان شوخيكي جوانم كردووه به نيشان جواني وا نيه وه ك په ري وايه

به سه رهاتي

به سه رهاتي دلداريم بوته باسي ئه م شاره هه موو خه لك ده يزاني بي وفا بووي ئه م جاره دلي منيش مشتيكه تواناي ئازارت ناكا خوشم ليره ئاواره م وازم لي بيني چاكه گريان له گياني من دا له دواي تو وه ك بارانه ئه زانم روژي ده مرم هه ر به عيشقه ي جارانه عيشقي من داستاني بوو هه موو كه سي پيي زاني كه چي تو خسته ژير پيت منيش بووم به قرباني

گولاله

ئاوازيكي نامويه ئه و گولاله بوچي ده وه ري ئه و ده ستي پاييزه خه زانه شنه باي عاشقانه له و كيوه به ره و كي به ري به هاري شوخه چاو به گريانه چرا خاموشه له گه ل ئاوازي سوتاني دل ده روونم پر هاواره له گه ل ئاوازي به كول ئه بي چي بكه م خودايا هه ر مه رگي عيشقه بو ته سه رمايه مرو و خه ونيكه ژيان ده ريايه به هار رويي تيپه ري بو نا بينم بزه ي ليوي ئال بوچي ناپشكوي زه رده خه نه له نه شئه ي مه ستي ئاسماني رووني ده روازه ي خه يال دل خوشيم به ئاسماني سامال ريگاي هه وراز و ليره ئه م عيشقه پر ئافاته بو خه لكي وزه ي ئاوه و بومنيش هه ر نه هاته ئه بي چي بكه م خودايه هه ر مه رگي عيشقه بوته سه رمايه مرو و خه ونيكه ژيان ده ريايه

سوهام

ئه مان سوهام ئه مان ئه مان سوهام ئه مان تو چووي وه ز غه ريب مام ئه و ژوانن هه يام هه يام شه و و روژان به ندا ته مام پوستي ره به ن مايي والا نه وينه هاتن نه په يام ل نيو باخان تو شاهگول بووي ل سه ر چاوان تو ره ش كل بووي بو شه وه زه نگي هه وي دلي بو ئاگري هه ري هل بووي ئه مان سوهام خه م و كووانا د هه لگرم ژ ده ردي ته ئه زي دمرم بي سلاو و خاتر خواستن ئيرو تو چووي ته ژ بير كرم

ته نازا نه كه

ته نازا نه كه ده لالي نازه نيني به ژن زراوي لي ئه سمه ري خوين شيريني ده ستي من بگره ( لي ) مه ر هه ما سه د بريني رندي ، به رخي ، ستر كا گه شي ئاسماني ناري ، كوللي ، ده م كه وي يي زوراني تو بومن ژيني ، تو گول نه سريني ب به ژنا زراو تو خوت هه ژيني ئاوري چاوا من ده خاپيني بو ته ئه دينم هه ر دنالينم د جاري وه ره دا ته ئه ز ببينم ژ به ر دووريا ته بي دين و دينم پشتي ته جاني كه س ناحه بينم گه وري خه زالي شيوني شه پالي دلداري ته مه وه للا ده لالي ژ به ر دووريا ته بي دين و دينم پشتي ته جاني كه س ناحه بينم

وه ره وه

وه كوو ده ريا شه پول ده ده م به گريان هه راسانم به چوار ده ورم گيژه ن ئه خوم چي به سه ر هات ده سگيرانم ده سگيرانم وه كوو په ري له كه ناري خورئاوا بوو به بي بزه ي مال ئاوايي له ده ستم ده ر چووه بي شوو ئه و روژانه ي به يه كه وه په ري گولمان هه لئه وه راند ئه و ساتانه له ليوي يه ك ماچي به هاريمان ئه چاند وه ره وه وه ره وه ده ردي دل چاره كه ي ده ردي دل گرانه و با ئيتر چاره ي كه ي با ئيتر نه سووتيين هه ردووكمان تاكوو هه ين وه ره وه له غه ريبي وه ره وه بگه ريوه تاكوو ده ستي باغچه و به هار ليوه بگرين بگه ريوه له غريبي باچي دي بو يه كتر نه گرين ئيستا ئيره وشكه بومن وه كوو عه رزي گه لا وه رين ئيستا پيكي په شيماني ئه نوشم له داخي ئه وين

ياران

له ژير زه رده و نووري مه غريبدا ده گريم ديسان له ناو به فري به ر به ياندا ده گريم ديسان من ده گريم و ده زانم ئه و چه ند پيروزه بو خه مي من باوه شي ئه و چه ند به سوزه ئيتر ياران ليم گه رين با ئه مشه و شيني عه شقي بكه م بو ئه م سوزه مانگي قه له م چروي وشه من به ري بكه م ئه مشه و جه ژني شيعره و به دمه ستي منه ياران شه وي به خته و ره هيله ي عه شقه ئه مشو ياران تو ته ماشاي كچاني شار به چرپه وه به قريوه ي هه زار نازي سه ره ريوه چون وه كوو مه ل پولاوپولي سه ر چناران دين و ده چن قه تاري گول چه مي غه من چروي سه وزن دين و ده چن ئيتر ياران …………

توضيحاتی درباره آلبوم ۲۰۰۲ زکريا ( فارسی )

حالا من ديگه مترجم هم شدم متن کردی قبلی رو فقط بخاطر شما به فارسی ترجمه کردم و براتون نوشتم ! بخونين لذتشو ببرين … در ميان ما كسي نيست كه آهنگهاي تازه هنرمند جوان و خوش صدا زكريا را نشنيده باشد ، همچنين هيچ جواني كردستاني نيست كه صداي زكريا را دوست نداشته باشد و آهنگ ، « روژگار » را گوش نداده باشد. آلبوم تازه زكريا اولين كاست در كردستان است كه مجاني نبوده و اولين خواننده اي است كه توانسته است در تركيه با همكاري گروه اركستر تركي آهنگهايش را اجرا و تنظيم كند و توانسته آلبوم جديد سال 2002 را در تركيه ضبط كند . اين آلبوم زيباي زكريا از 14 آهنگ تشكيل شده است كه يكي از آهنگهايش در كشور تركيه بصورت كليپ تصويري و همراه با دختر گوينده اي در كانال atv تركيه درست شده  كه موجب سر و صداي زيادي در ميان همه مردم شده و همچنيني توانسته هنر و آواز و لهجه كردي را به همه دنيا آشنا كرده و معرفي كند . اين آلبوم جديد و زيباي زكريا به اندازه 22000 دلار خرج برداشته و اولين خواننده كردي است كه در سال 2002 بيشترين كاست را بفروش رسانده است . فقط اين باقي مانده كه ما بگوييم اين قدم موفق زكريا در طول اين سال توانسته مقام جهاني كسب كند و توانسته جايگاه و شهرت آهنگ كردي را بالا برده و به جهان معرفي كند . در خاتمه بايد بگويم براي زكرياي عزيز و محبوب آرزوي موفقيت مي كنيم و منتظر كارهاي بهتر وزيباتري از او هستيم .

توضیحاتی درباره آلبوم ۲۰۰۲ زکـريـا ( کردی )

متن زير توضيحاتي در مورد زكريا و آلبوم جديد اونه ( ۲۰۰۲ ) كه به كردي نوشته شده ! سعي كن حاليت بشه چون خيلي باحاله ( اگه نتوني بخونيش به من هيچ ربطي نداره  حالتم گرفته مي شه بعد بايد بري كردي خوندنو ياد بگيري بعد بياي بخونيش … )؛ تازه اطلاعاتت در مورد خواننده مورد علاقه ات زياد مي شه ديگه هيچ جا كم نمياري … سه رنجيك : كه س له ئيمه ني يه گوي بيستي گورانيه تازه كاني هونه رمه ندي لاو ، هو نه رمندي ده نگ خوش زه كه ريا نه بوبيت ، هه روه ها هيچ لاويكي ئه م كوردستانه ش ني يه حه زله ده نگي زه كه ريا نه كات و گوي له ئاهه نگي روژگار نه گريت . ئه لبومه تازه كه ي زه كه ريا يه كه مين كاسيته كه له كوردستاني ئيمه به شيوه ي بليت بفروشي و يه كه مين گوراني بيژه كه بتواني له توركيا به هاوكاري تيپي ئوركستراي توركي ئا هه نگ بگيري و بتواني ئه لبومي نويي سالي 2002 له وي توماربكا . ئه م ئه لبومه زيرينه ي زه كه ريا كه 14 گوراني له ئاميز گرتووه كه يه كيك له گورانيه كاني له ولاتي توركيا كليپي بو كراوه له گه ل كچه بيژه ري atv كه ئه وه ش واي كردووه سه دايه كي گه وره بلاو بكاته وه له ناو هه موو خه لكي هه روه ها تواني هونه ري كوردي و ئاواز و وشه ي ره سه ني كوردي به سه ر جه م ئا شنا بكات و پييان بناسينيت . ئه م ئه لبومه تازه زيرينه ي زه كه ريا كه بري 22000 دولاري تي چووه و يه كه مين گوراني بيژي كورديشه كه له سالي 2002 زورترين كاسيتي بفروشريت . ته نيا ئه وه ماوه كه ئيمه بليين ئه م هه نگاوه سه ر كه و تووهي زه كه ريا له به رهمي ئه م سالي دا تواني ئاستيكي جيهاني ببري و توانيشي ئاستي گوراني كوردي به رز بكاته وه و توانيشي ئاستي گوراني كوردي به جيهان بكات . له كوتايي دا ته نيا ئه وه نده ماوه بليين سه ر كه وتن بو زه كه ريا ي دل و زه كه رياي روح ده خوازين هيواي به رهه مي جوان تر و خوشتريشي لي چاوه روانين

 

زبان کردی اصل قدیمی و مهم

http://www.aftab.ir/articles/art_culture/literature_verse/c5c1204125298p1.php

زبان کردی و گویشهای آن

زبان کردی و گویشهای آن

زبان شناس بزرگ بريتانيا ″ هنري سويت ″ مي گويد : ″ زبان ، وسيله بيان عقايد و افكار با استفاده از اصوات موزون است . ″ برنارد بلوچ و جورج . ل . تراگر″ زبان شناسان آمريكايي نيز در تعريف خود از زبان مي گويند : زبان ، سيستمي از علايم است كه گروهي از انسانها بر سر استفاده از آن به توافق رسيده اند . شيرازي نيز در ″ فرهنگ محيط ″ مي گويد : زبان مجموعه اصواتي است كه هر ملت ، مقصود خود را با آن بيان مي نمايد .

جعفر قلی زنگلی

جعفر قلی زنگلی دانی سا مه کتاو ژی

9 10 2007

جعفرقلی زنگلی در سال 1855 میلادی در روستای گوگلین از توابع شهرستان قوچان دیده به جهان گشود. جعفر قلی بیشتر عمر خود را صرف شعر و شاعری به زبان کردی نمود، امروزه دیوان اشعار جعفرقلی روی اکراد خراسان اثر مطلوب خود را داشته که موجب آرامش روحی، تسکین خاطر و آسایش فکری هزاران کرد آن دیار است. مراسم سالگرد وفات ایشان هر ساله در روز جمعه هفته آخر اردیبهشت ماه در کنار مرقد ایشان با تجمع تعداد زیادی از کردها،فرهنگی و دانشجو، زن و مرد، پیر و جوان ودر واقع از همه قشرها برگزار میشود که با خواندن اشعار بسیار زیبا دیوان ایشان، با شادی کردن، رقص وپایکوبی، و اجرای موسیقی کردی ادای احترام خویش را ابراز می دارند.

در خصوص حفظ میراث فرهنگی به نظر می رسد که درست کردن آرامگاهی مناسب در سر مزار و مقبره شاعر والامقام، شهیر،عرفانی و چیره دست کرد خراسان که در شأن مقام و منزلت ایشان باشد، مطلوبیت خاص خود و مورد پسند عموم اکراد آن دیار است.

+ماجرای عاشقانه جعفرقلی زنگلی و ملواری

+گزارشی از همايش‭ ‬جعفرقلي شاعر کورد خراسانی‭ ‬در زادگاهش‭ ‬گوگان از توابع شهرستان‭ ‬قوچان

زبان کردی پیش از اسلام

هنگامی که از زبان کردی سخن به میان می‌آید، مقصود زبانی است که کردهاهم اینک با آن سخن می‌گویند. برخی از زبان شناسان و شرق شناسان فرنگی که با زبان کردی مانوس بوده‌اند، بیشتر این اطلاعات را به شکلی کلی یا ویژه ارائه داده وگفته‌اند که: این زبان در عداد زبانهای هندواروپایی و خانواده‌های هند و ایرانی و در زمره ی زبانهای ایرانی است وبا زبان فارسی قرابت نزدیکی دارد. اینک این سوال پیش می‌آید که پیدایش زبان کردی چگونه بوده است؟ ا‌شکار است که زبان هر زاد و بومی زبان ساکنان آن است؛ اگر رویداد‌های تاریخی باعث ایجاد تغییرات نژادی نشده باشد آن زبان همان زبان ساکنان دیرین آن سرزمین است. عکس این موضوع نیز صادق است. اینک ببینیم این موضوع در مورد زبان کردی چگونه صدق می کند؟. سرزمینی که آن را کردستان می‌نامند و کردها در آن ساکنند، محل کشف باقیمانده‌ی اجساد فسیل شده‌ی انسانهای باستانی است. این استخوانها که در "شانه دری" یافت شده است، دارای اهمیت بسیاری است؛ چرا که، اولین بار است بقایای انسان عصر سنگی - که 60 هزار سال پیش از این عراق را مسکن خویش ساخته است، یافت می‌شود. ( ت. باقر-1973) [1] شصت هزار سال پیش از این محدوده‌ای که اینک کردستان نامیده می‌شود،‌آباد و ماوا و پناهگاه مردمانی بوده که .

http://kormanjan.blogfa.com/post-8.aspx

زمانه کرمانجی

زمانه کرمانجی

ژه هزاز سال پر ژه باوکالان و دیان

نیکا سامه مایه زمانه کیانیان

وختا ضحاکی نامرد وه خلکه جور ده کر

کاوه وه وی زمانا فریدون اخور کر

وختا کتاوه زردتشت خلکه وه دکر دگرت

هر خطک وی نور کو سا دینه رابو او گت

ژه دو ایلغاره مغول ژه دو هزاره خوینی

مه رفشا خه، نا ویته ته هین له سر زمینی

ته و دل داد اگرتن ، رد کرن سینه سینه

له کاغه ذ ننویسین باران تر که هلینه

له گپه ته پیدایه چه له سری مه ره تو

که چک سلاتان دزییو داییک وه روی و دویو

له هر دره بونی وه مه را هیی حوال

وه بلوره شوینو ، دایک هیلانک اتال

دلی مه دیسا ژنیان در دخه کله زویر کر

سا چه خون گخ بران گه زمانه خو ژه بیرکر

وا زمانی وه ری جه مایه ژه ماد و آریا

دلی مه پرو ه شفته له وی ن کونه وه تا

دستی خه هون وه هو دن زمانی خه دا گرن

وا فر هن گا گرانه دیسا نکون هل گرن

نومده مه واه که تالاش بکنی جاره

تا پایزه له سر وی گت دیسا بگینه باره

ضرب المثل های کرمانجی

از کتاب پند کرمانجی / آقای احمد عضدی
ژَ اَسبِِ خَلکِ گَرِ زو داکَوي
از اسب ديگران بايد زود پياده شد .

ژَ اِش طِم ، اَو دَوِ نُوَ ناوَ
من از آسياب مي آيم ، او مي گويد نوبت نيست .

ژِن که بَلانَه ، تو مال بِ بَلا نَوَ
زن که بلاست اما هيچ خانه اي بي بلا باشد .

کر ، مَگر ژَ زِرُّوَ گَرِ وَ زِکِ خَه دا لِه خي
چاقو مگر از طلا بود بايد به شکم خود بزني .

بِطِرس ژَ آرِ بِ تُتُون
از آتش بي دود بترس .

بَق وَآوِِّ چاق ناوَ
قورباغه با آب چاق نمي شود .

با خَدِ خِزان بِدَ گُرِّ وَ
بگذار خداوند فرزند بدهد کچل باشد .

با دار هَوَ بَلک و باش بِرِژَ
بگذار درخت باشد برگ و سر شاخه اش بريزد .

تا نان جِه نَه خوي ، قَدرِ نان گَنِم نِزاني
تا نان جو نخوري ارزش نان گندم را نمي داني .

پيواز آوِّرويِ مالانَه ، يه خانيان دالانَه
پياز آبروي خانه هاست ، مال خانه هم ايوان اوست .

دَوَّ گِرَ ، بار ِوي ژِ گِرَ
شتر بزرگ است بارش هم بيشتر است .

دينُ بِرَو که جايل هات
ديوانه فرار کن که جوان آمد

زبان كردئ

زبان كردئ

              

زبان‌ كردي (Kurdî)‌ يكي از زبان‌هاي موجود در خاورميانه‌ است . شاخه‌هاي متفاوتي دارد: سوراني،لري،لكي،هورامي،كرمانجي،زاخوو...

در قسمت‌هايي از ايران، تركيه‌، عراق، سوريه و ارمنستان كه‌ اصطلاحا كردستان ناميده‌ مي‌شود به اين زبان تكلم مي‌شود. جمعيتهاي پراكنده كرد همچنين در جمهوري آذربايجان، جمهوري ارمنستان ، خراسان و شهركرد ايران يافت مي‌شوند.